Een nieuw schooljaar, nieuwe leerlingen, nieuwe klassen en ... nieuwe beleidsmaatregelen. Wat verandert er allemaal in het onderwijs vanaf 1 september 2009? Je leest het in een overzichtje per onderwijsniveau.

ALGEMEEN

- Vanaf 1 september 2009 licht de inspectie scholen en centra door op basis van het schoolprofiel. Dat komt tot stand door een vooronderzoek, gegevens uit databanken en het vorige inspectieverslag. Als bijvoorbeeld veel leerlingen van eenzelfde school slecht presteren in het hoger onderwijs, of als de school opvallend veel zittenblijvers telt, zal de school net op die aspecten worden doorgelicht. Als de tekorten eenmalig zijn, kan een beleidskrachtige school die snel wegwerken. In een beleidszwakke omgeving zijn de tekorten vaak structureel en moet een school een verbetertraject volgen.

Lees het volledige persbericht
http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2009/0130-kwaliteitszorg-pers.htm

- Op 1 september 2007 werd in het basisonderwijs, de internaten, de tehuizen voor kinderen van wie de ouders geen vaste verblijfplaats hebben en het deeltijds kunstonderwijs de functiebeschrijving ingevoerd. Zij starten op 1 september 2009 met evaluaties.

'Functiebeschrijving en evaluatie' is een thema in weTwijs
http://www.ond.vlaanderen.be/wetwijs/thema.asp?id=47

- Vanaf het schooljaar 2009-2010 wordt het schoolreglement in alle scholen in Vlaanderen - ook de Nederlandstalige scholen in Brussel - een instrument van wederzijdse betrokkenheid: engagementen en verwachtingen moeten er duidelijk in vermeld staan. Het gaat om afspraken over het regelmatig naar school sturen van de kinderen, over aanwezigheid op oudercontacten, medewerking aan begeleiding ...

Lees het volledige persbericht
http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2008p/0123-RT-Brussel.htm

- Enkele groepen onderwijspersoneel met een laag loon zullen vanaf 1 september 2009 meer verdienen. Zij deelden niet in de opslag uit CAO VIII voor de lage lonen. In CAO VIIIbis wordt dit nog rechtgezet. Zo worden de kinderverzorgsters in het GO! in Brussel voortaan allemaal op hetzelfde niveau betaald. In de internaten telt de zogenaamde 'slapende waak' van studiemeester-opvoeders voor vier in plaats van drie werkuren. Deze aanvulling op CAO VIII verdeelt in 2011 op kruissnelheid 4 miljoen euro.

Lees meer in het persbericht over de 'Aanvullende collectieve arbeidsovereenkomst'
http://ond.vlaanderen.be/nieuws/2009/0604-cao.htm

- Wie werkt als zelfstandige of loontrekkende of in een hogeschool of universiteit ondervindt daarvan vanaf 1 september 2009 niet langer invloed op zijn bezoldiging in het onderwijs. De vroegere belemmeringen zijn afgeschaft. Gepensioneerde leraren kunnen vanaf dan ook makkelijker inspringen als je school geen andere geschikte kandidaat vindt. Ze worden betaald op basis van de diensten die zij vóór hun pensionering gepresteerd hebben. Wie binnen het onderwijs extra presteert, kan ook rekenen op een betere bezoldiging. Iedereen die in het onderwijs aan de slag is, kan maximaal tot 140 procent bezoldigd worden.
Die maatregelen heeft de Vlaamse Regering begin juli goedgekeurd.

Lees meer in het persbericht over zij-instromers en gepensioneerde leraren
http://ond.vlaanderen.be/nieuws/2009/0710-zij-instromers.htm

- De twee bestaande regelingen voor jongeren met autismespectrumstoornissen (ASS) worden uitgebreid. De integratie van leerlingen met ASS in het gewoon onderwijs kan ondersteund worden vanuit het buitengewoon onderwijs. Dat is het zogeheten GON (geïntegreerd onderwijs). Om de integratie van deze leerlingen nog beter te kunnen begeleiden bestaat er sinds enkele jaren een speciaal pakket bijkomende lestijden en uren. Dit pakket wordt opgetrokken. Aan het bestaande budget wordt nog eens 1.000.000 euro toegevoegd.

Vorig schooljaar werden er verbredings- en verdiepingsbegeleiders toegevoegd aan de pedagogische begeleidingsdiensten (PBD). Het is de bedoeling dat deze begeleiders scholen voor buitengewoon onderwijs die een aanbod voor jongeren met autismespectrumstoornissen willen uitbouwen, ondersteunen.

BASISONDERWIJS

- Vanaf 1 september 2010 kunnen zesjarigen pas starten in het eerste leerjaar van een Nederlandstalige basisschool als ze het jaar ervóór minstens 220 halve dagen aanwezig geweest zijn in een Nederlandstalige kleuterklas. Als dat niet het geval is, leggen de kinderen een taaltoets af. Wie onvoldoende Nederlands kent, gaat eerst nog een jaar naar de kleuterklas. Gewone lagere scholen passen daarom vanaf 1 september 2009 hun inschrijvingsvoorwaarden aan. Vijfjarige kleuters krijgen nu ook recht op onderwijs aan huis.

Lees meer in het persbericht 'Minstens één jaar naar de Nederlandstalige kleuterklas'
http://ond.vlaanderen.be/nieuws/2009/0311-kleuterklas.htm

- In 111 gemeenten lopen volgend schooljaar acties waarbij meer dan 219 000 kinderen 'Duurzaam Naar School' kunnen. Die gemeenten krijgen financiële steun om leerlingen uit het basisonderwijs zoveel mogelijk met de fiets en te voet naar school te laten gaan. 14 van de 111 geselecteerde gemeenten krijgen bovendien steun om netoverschrijdend leerlingenvervoer te organiseren. Voor dit actieplan is volgend schooljaar 3,7 miljoen euro beschikbaar.

Lees meer over dit actieplan en over concrete initiatieven
http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2009/0513-duurzaam.htm

- Organiseer je op school een vaste fruitdag of denk je er aan om dat te doen? Vanaf nu kan je je inschrijven voor een Tutti Frutti-project volgend schooljaar. Dankzij Europese en Vlaamse subsidies krijgen basisscholen die voor 30 weken een abonnement met een handelaar afsluiten, bovendien een korting van 4 euro per deelnemende leerling.
Het schoolfruitproject Tutti Frutti, een initiatief van Logo's (Lokaal Gezondheidsoverleg) en VIGeZ (Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie), wil door een vaste fruitdag op school de consumptie van fruit en groenten bij kinderen en jongeren doen toenemen. Als je je school online inschrijft, ontvang je de nodige informatie en documenten voor de subsidieaanvraag.

Schrijf je school in voor een Tutti Frutti-project
http://www.fruit-op-school.be

- Brussel en de taalgrensgemeenten
De meer uitgebreide bepalingen inzake Frans die totnogtoe op Brussel en de taalgrensgemeenten van toepassing waren vervallen. In Brussel en de taalgrensgemeenten geldt voortaan dezelfde regeling als in de rest van Vlaanderen: Frans moet vanaf het vijfde leerjaar als tweede taal gegeven worden en de eindtermen die ook in de rest van Vlaanderen gelden moeten behaald worden. In Brussel kan er wel vanaf het eerste leerjaar lager onderwijs Frans gegeven worden maar dit is geen verplichting. Deze soepeler regelgeving inzake Frans maakt differentiatie mogelijk voor Nederlandstalige en Franstalige kinderen.

- Buitengewoon onderwijs

In het gewoon onderwijs worden reeds sinds 2002 bijkomende GOK-uren toegekend voor scholen met kansarme leerlingen. In het buitengewoon basisonderwijs worden vanaf volgend schooljaar deze GOK-uren ook toegekend. Deze regeling komt in de plaats van het vroegere onderwijsvoorrangsbeleid.
Deze extra lestijden voor het buitengewoon onderwijs kennen ongeveer dezelfde systematiek en werkwijze als deze voor het gewoon onderwijs. De aanvullende omkadering wordt wel beperkt tot de types 1 en 3 en een school moet minstens 40 procent doelgroepleerlingen tellen. In het gewoon onderwijs is dat 10 procent.
De duur van de ondersteuning zal voor een eerste cyclus slechts 2 opeenvolgende schooljaren omvatten, dit om simultaan te lopen met de GOK-cyclus van het gewoon onderwijs. Daarna zal de ondersteuning, net zoals in het gewoon onderwijs, over 3 opeenvolgende schooljaren lopen.

SECUNDAIR ONDERWIJS

- Wie na het secundair onderwijs verder wil studeren, maar het hoger onderwijs te hoog gegrepen vindt, kan terecht in het 'secundair-na-secundair' (Se-n-Se) of in het 'hoger beroepsonderwijs' (HBO5).
Opleidingen die leiden tot een kwalificatieniveau 4 volgens het Europese raamwerk, en die leerlingen pas kunnen volgen als ze al een diploma secundair op zak hebben, worden ondergebracht in het secundair-na-secundair (bijvoorbeeld de huidige zevende specialisatiejaren tso en kso). Wie een Se-n-Se- opleiding afwerkt, krijgt een certificaat.
Opleidingen die leiden tot een kwalificatieniveau 5 zullen in de toekomst behoren tot het Hoger Beroepsonderwijs, kortweg HBO5 (bijvoorbeeld de vierde graad verpleegkunde bso).
Wie afstudeert, krijgt een graduaatsdiploma. De twee niveaus moeten ook kwalificatiemogelijkheden bieden aan werkenden en werkzoekenden.

Lees meer in het persbericht
http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2009/0130-HBO-pers.htm

- Vanaf 1 september 2009 komen er in het opleidingsaanbod van het voltijds secundair onderwijs twee nieuwe specialisatiejaren bij in de derde graad: Integrale Veiligheid (tso) en Veiligheidsberoepen (bso). Beide eenjarige opleidingen vallen 'specifiek' binnen het studiegebied Maatschappelijke veiligheid. Ze maken een instap in bepaalde beroepen in de veiligheidssector mogelijk en kennen vrijstellingen toe voor scholing tot die beroepen, zoals politie, brandweer en bewakingsagent.

- De opleidingen van het deeltijds beroepssecundair onderwijs die een medisch attest vereisen in het kader van de federale regelgeving op de veiligheid van de voedselketen met het oog op consumentenbescherming staan in een lijst, die bindend is vanaf het schooljaar 2009-2010.

Raadpleeg de omzendbrief SO/2008/08 - Stelsel van leren en werken
http://www.ond.vlaanderen.be/edulex/database/document/document.asp?docid=14006

- Tot hiertoe werden tal van middelen voor personeelsomkadering in het secundair onderwijs afzonderlijk vastgesteld en toegekend: het zijn gekleurde middelen die elk een aparte bestemming kennen. De meeste van die middelen gaan rechtstreeks naar de school. Deze regeling legt een rem op het voeren van een eigen personeelsbeleid en miskent voor een stuk het belang van de constructie 'scholengemeenschap' als een samenwerkingsverband van vrijwillig toegetreden scholen. Vanaf 1 september 2009 komt hierin een belangrijke verandering. Diverse middelen worden gebundeld tot één globale puntenenveloppe die hetzij naar de scholengemeenschap gaat, die dan over de betrokken scholen verdeelt, hetzij naar de school doch enkel indien deze niet in een scholengemeenschap is gestapt. De middelen die worden samengevoegd en 'ontkleurd' zijn de betrekkingen in de ambten van adjunct-directeur, technisch adviseur(-coördinator) en coördinator (deeltijds beroepssecundair onderwijs), de punten ondersteunend personeel, de punten taak- en functiedifferentiatie en de forfaitaire punten voor de scholengemeenschap.

- De bestaande regeling inzake onderwijsvoorrangsbeleid migranten van het buitengewoon secundair onderwijs wordt vanaf het schooljaar 2009-2010 vervangen door het ondersteuningaanbod inzake gelijke onderwijskansen (GOK).

In het gewoon secundair onderwijs werd vanaf 1 september 2002 een geïntegreerd ondersteuningsaanbod in het kader van gelijke onderwijskansen geïntroduceerd en aansluiting bij dit gelijke onderwijskansenbeleid dringt zich nu ook in het buitengewoon secundair onderwijs op.
Om in aanmerking te komen voor extra lesuren in het kader van het gelijke onderwijskansenbeleid moet een school van het buitengewoon secundair onderwijs
- minstens 40 procent externe en semi-interne regelmatige leerlingen tellen in type 1 en 3 die voldoen aan de gelijke kansenindicatoren;
- een schooleigen visie uitschrijven rond gelijke onderwijskansen;
- een positief inspectieverslag hebben van de werking van de voorbije schooljaren.
De school ontvangt extra GOK-lesuren voor een periode van twee/drie schooljaren (Er werd gekozen voor 2 schooljaren als eerste periode omdat we dan simultaan lopen met het GOK-ondersteuningsaanbod in het gewoon onderwijs. Nadien is de duur van de periode net zoals in het gewoon onderwijs 3 schooljaren). Hierdoor krijgt de school de kans om continuïteit in te bouwen in haar werking. Tijdens het eerste trimester van het eerste jaar tekent de school haar beleid uit voor de volgende jaren: wat willen we bereiken en welke acties zullen we daarvoor ondernemen? Tussentijds, dit wil zeggen in het midden van het tweede schooljaar gaat de school zichzelf evalueren. In de loop van het laatste jaar legt de school ook verantwoording af over haar werking naar aanleiding van de controle door de inspectie.

DEELTIJDS KUNSTONDERWIJS

- Een aantal tijdelijke projecten in het DKO die hun deugdelijkheid hebben bewezen, worden als nieuwe opleidingen toegevoegd aan het DKO-aanbod, zodat ook andere academies ze vanaf 1 september 2009 kunnen organiseren. Deze maatregel is een gevolg van een grondige evaluatieronde van lopende projecten door de inspectie en de administratie in het schooljaar 2006-2007.

- In afwachting van een grote landschapshervorming, krijgen de academies en hun schoolbesturen alvast iets meer mogelijkheden om hun onderwijs op een voor hen zo efficiënt mogelijke manier te organiseren. Dit kan via de figuur van de 'kunstacademie', een instelling die alle studierichtingen kan aanbieden en die de traditionele maar voorbijgestreefde scheiding tussen beeldende kunsten en podiumkunsten overstijgt.
Naast het oprichten van kunstacademies, wordt vanaf 1 september 2009 de opvulling van een aantal witte vlekken in het DKO-landschap mogelijk door de programmatie van nieuwe academies op plekken met voldoende leerlingenpotentieel.

VOLWASSENENONDERWIJS

- De centra voor basiseducatie en centra voor volwassenenonderwijs kunnen vanaf 1 september 2009 integrale opleidingen in afstandsonderwijs organiseren. Om centra te stimuleren maximaal in te zetten op afstandsonderwijs wordt de gunstige financiering/subsidiëring van gecombineerd onderwijs pas voorzien vanaf een minimumpercentage aan afstandsonderwijs van 25 procent.

- Er geldt een nieuw afsprakenkader NT2. Dat bevat een aantal afspraken tussen de beleidsdomeinen Werk, Onderwijs en Vorming, Wonen en Inburgering over NT2 en meer bepaald over: de organisatie en afstemming van het opleidingsaanbod; de wederzijdse erkenning van de studiebewijzen; de oriëntering, niveaubepaling en leertrajecten van cursisten; de samenwerking tussen Centra voor Basiseducatie, Centra voor Volwassenenonderwijs, universitaire talencentra, VDAB, Syntra-Vlaanderen, onthaalbureaus, Huizen van het Nederlands en consortia volwassenenonderwijs op het vlak van NT2.

Het afsprakenkader NT2 geldt als een algemeen kader voor alle betrokken instellingen. De algemene vergadering van het Huis van het Nederlands legt, binnen de krijtlijnen van dit afsprakenkader, de verdere concrete werkafspraken tussen de verschillende instellingen vast in een schriftelijke overeenkomst. Deze lokale werkafspraken bevatten minstens concrete afspraken over de communicatie tussen de aanbodsverstrekkers en de regisseurs van voor die aspecten waarvoor de Kruispuntbank Inburgering nog niet operationeel is.