Het beleidsdomein Onderwijs moet volgend jaar 72 miljoen euro besparen. Dat is 0,8 % van het totale onderwijsbudget van 9,3 miljard euro. De definitieve besparingsmaatregelen zijn goedgekeurd door de Vlaamse regering. Algemene teneur: besparen boven de klassen en niet in de klassen. Wat betekent dat concreet?

1. Maatregelen met effect op het loon van onderwijzend personeel

Niet-verworven salarisschalen
Niet-verworven salarisschalen zijn bonussen die je bovenop het loon krijgt op basis van 'bijzondere diploma's of getuigschriften', bv. het getuigschrift en het diploma hogere opvoedkundige studiën (GHOS, DHOS), het getuigschrift grondige kennis verplichte tweede taal Frans of het diploma of getuigschrift buitengewoon onderwijs. Nieuwe personeelsleden in een selectie- of bevorderingsambt (directeurs, leden van de onderwijsinspectie ...) zullen deze bonus vanaf 1 september 2010 niet meer krijgen. De maatregel geldt niet voor degenen die de niet-verworven salarisschalen nu al krijgen. Ook voor nieuwe personeelsleden in een wervingsambt (leraren) blijven de niet-verworven salarisschalen bestaan.

Brusselpremie
Vanaf 1 september 2009 zou een jaarlijkse premie ingevoerd worden voor leraren die ten minste drie jaar werken in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel. De bedoeling was om lesgeven in Brussel aantrekkelijker te maken en dus leraren niet alleen aan te trekken, maar ook te behouden. Omdat de maatregel nauwelijks zijn doel zou bereiken en men de problematiek van de onderwijsloopbaan in zijn geheel wil aanpakken - met bijzondere aandacht voor leraren in steden - wordt de Brusselpremie niet ingevoerd.

Deze beide maatregelen zorgen samen een besparing van 3 122 000 euro.

2. Maatregelen met effect op de omkadering

'Pedagogische coördinatie'
In het secundair onderwijs kan een personeelslid dat aan bepaalde voorwaarden voldoet vandaag een lesuur 'pedagogische coördinatie 'krijgen, op basis van een koninklijk besluit (KB) van 31 maart 1984, dat al afgeschaft had moeten zijn, maar over het hoofd werd gezien. Sinds drie jaar vragen heel veel scholen deze uren aan. Dat veroorzaakt een meerkost bovenop het reguliere pakket uren-leraar. Het KB wordt afgeschaft vanaf 1 september 2010. Scholen die dit schooljaar (2009-2010) op deze uren hebben gerekend, kunnen ze nog inrichten.

TBSOB
Scholengemeenschappen in het basis- en secundair onderwijs mogen vandaag de terbeschikkinggestelde personeelsleden die ze niet in een organieke vacature kunnen reaffecteren of wedertewerkstellen, behouden onder de vorm van niet-organieke tewerkstelling. Deze personeelsleden moeten niet meer gemeld worden aan een volgende reaffectatiecommissie. Deze maatregel geeft aan de scholen van het basis- en secundair onderwijs die tot een scholengemeenschap behoren een extra niet-organiek kader. Hij wordt vanaf 1 september 2010 teruggeschroefd. Scholen moeten de terbeschikkinggestelde personeelsleden vanaf dan aan de Vlaamse reaffectatiecommissie melden.

Deeltijdse TBS55+
Er bestaat momenteel een deeltijdse terbeschikkingstelling (TBS55+) in het leerplichtonderwijs en in het hoger onderwijs. Daardoor kunnen leraren en docenten halftijds hun loopbaan beëindigen vanaf 55 jaar. Het personeelslid ontvangt 80% van zijn laatste salaris. In het leerplichtonderwijs wordt haast nooit gebruik gemaakt van dat systeem, omdat het enkel kan opgenomen worden als een collega in de uren wedertewerkgesteld of gereaffecteerd kan worden. In het hoger onderwijs geldt deze voorwaarde niet omdat er geen systeem van reaffectatie bestaat. De deeltijdse TBS-systemen worden opgeschort vanaf 30 november 2009. De aanvragen die uiterlijk 30 november 2009 bij de hogeschoolbesturen toekomen met ingangsdatum uiterlijk 1 maart 2010 worden nog behandeld volgens de bestaande regelgeving.
Alle personeelsleden in het leerplicht- en het hoger onderwijs kunnen wel nog genieten van deeltijdse loopbaanonderbreking op basis van de federale regelgeving, die financieel iets minder gunstig is.

Korte vervangingen
Het systeem van korte vervangingen (wegens ziekte of afwezigheid van een leraar) werkt vrij goed in het basisonderwijs, maar niet in het secundair onderwijs. Daarom worden deze uren afgeschaft vanaf 1 september 2010. De minister wil de vervanging van afwezige leraren verder bespreken in het kader van de discussie over de lerarenloopbaan.

Mentoruren
Mentoruren zijn bedoeld om ervaren leraren de mogelijkheid te geven hun jongere collega's te helpen. Die oudere leraren geven dan een aantal uur minder les. Scholen krijgen hiervoor vanaf 1 september 2010 niet langer extra uren. Het mentorschap zal worden herbekeken in het kader van het debat over de onderwijsloopbaan waarbij een effectief ondersteuningsysteem wordt uitgewerkt.

Uren-leraar DKO
Als een cursist in het deeltijds kunstonderwijs (DKO) een vrijstelling krijgt omdat hij of zij het vak al heeft gevolgd, telt die cursist toch volledig mee voor de berekening van de uren leraar die het DKO krijgt. Dat wordt vanaf 1 september 2010 aangepast: cursisten zullen enkel meetellen voor de vakken die ze ook daadwerkelijk volgen.

Herstructureringen
Herstructurering is één van de manieren voor scholen om hun aanbod bij te sturen, zodat de school- en studiekeuze voor leerlingen en ouders wordt geoptimaliseerd, de schoolwerking beter wordt gestroomlijnd en de onderwijskost beheersbaar blijft. Er komt een maatregel om de 'oneigenlijke' herstructureringen van scholen stop te zetten. Doelbewuste ingrepen om het aantal scholen te doen toenemen of kunstmatig in stand te houden om de subsidiëring of financiering te optimaliseren, kunnen dus niet meer.

Proeftuinen
Er zijn op dit moment 40 proeftuinen die extra omkadering krijgen. De projecten lopen af op 31 augustus 2010 en brengen dus een automatische besparing met zich mee. Dat wil niet zeggen dat de proeftuinen niet kunnen verder werken, zij het zonder extra omkadering.

Programmastop DKO
Schoolbesturen van het deeltijds kunstonderwijs (DKO) kunnen jaarlijks tot 1 maart de programmatie van instellingen, studierichtingen, graden en filialen aanvragen voor 1 september van het volgende schooljaar. Aangezien er een hervorming van het deeltijds kunstonderwijs op til is, komt er een tijdelijke programmastop.

Bedrijfsstages
Een bedrijfsstage is een periode waarin een personeelslid werkervaring opdoet in een ander arbeidsmilieu. Dat draagt bij tot de verdere professionalisering. De overheid ondersteunt deze bedrijfstages vandaag op twee manieren. Als de bedrijfstage plaatsvindt tijdens het schooljaar voorziet de overheid een budget om de afwezige leraar te vervangen. Bij een stage tijdens de vakantie krijgt de betrokken leraar een premie, bovenop het loon. De besparing vanaf 1 september 2010 betreft twee elementen: het aantal dit schooljaar gebruikte vervangingseenheden groeit met 20% - wat minder is dan het oorspronkelijk vooropgestelde doel, en de premie voor de leraren die een stage volgen tijdens de vakantie valt weg.

Deze besparingsmaatregelen met weerslag op de omkadering leveren samen 10 956 000 euro op.

3. Andere maatregelen

Maatregelen met een effect op de werkingsmiddelen
* De werkingsmiddelen van de scholen in het basis- en het secundair onderwijs worden niet geïndexeerd.

* De middelen die vrijkomen door de natuurlijke afvloei van het administratief-, meester-, vak- en dienstpersoneel van het gemeenschapsonderwijs in 2010 en 2011 worden niet toegevoegd aan de werkingsmiddelen. De geplande verhoging van het bedrag voor leerlingen met achterstellingskenmerken wordt uitgesteld met twee jaar.

* Op de werkingsmiddelen van de CLB's wordt 160 000 euro apart bespaard omdat zij niet vallen onder de eerste maatregel.

Deze maatregelen leiden samen tot een besparing van 31 500 000 euro.

Specifieke maatregelen
* Het aantal verloven wegens bijzondere opdracht wordt met de helft verminderd. Het gaat om projecten die geadviseerd worden door de Vlaamse Onderwijsraad.

* Het steunpunt GOK wordt afgeschaft. Wel zal er nog met universiteiten samengewerkt worden op contractbasis. De pedagogische begeleidingsdiensten zullen leraren en scholen verder begeleiden.

* Het project 'samenwerking tussen HBO-partners' van de Vlaamse Onderwijsraad wordt niet verlengd.

* Er wordt minder budget voorzien voor de DAB inschrijvingsgelden voor het volwassenenonderwijs. Omdat daar minder cursisten inschrijven aan een verlaagd tarief dan verwacht, zijn de middelen in het fonds te hoog.

* De projecten 'duurzaam naar school' worden stopgezet.

Door deze maatregelen wordt er ongeveer 14 000 000 euro bespaard.

Maatregelen met effect op het overheidsapparaat en tussenstructuren
Wat het overheidsapparaat betreft (inclusief de Entiteit Curriculum en de Onderwijsinspectie), gaat er vijf procent af van werkingsmiddelen en subsidies, 2,5 procent van de loonkredieten en twintig procent van communicatie. Op alle nascholingsbudgetten wordt twintig procent bespaard. De vzw Samenwerkingsverband Netgebonden Pedagogische Begeleidingsdiensten (SNPB) krijgt minder subsidies, net als de consortia voor volwassenenonderwijs.

Dat levert in totaal 5 176 000 euro op.

Maatregelen in het hoger onderwijs
* De middelen voor de ondersteuning van de rationalisatie van het opleidingsaanbod worden vanaf 2009 afgeschaft.
* De enveloppe van de hogescholen en universiteiten met inbegrip van de Hogere Zeevaartschool worden met 1,27 procent verminderd.

* Het van start gaan van de opleidingen HBO wordt uitgesteld.

In het hoger onderwijs wordt voor ongeveer 6 600 000 euro bespaard.

4. Enkele investeringen

Naast de besparingen is er ook budget gereserveerd om enkele problemen op te lossen:

* Het budget voor het loon van de busbegeleiders buitengewoon onderwijs is licht ontoereikend. Daarvoor is nu een half miljoen euro voorzien.

* Er wordt extra budget gereserveerd om de fietsvergoeding voor het onderwijzend personeel te kunnen betalen.

* De vzw Enter die scholen helpt om (school-)gebouwen toegankelijk te maken voor mensen met een fysieke handicap krijgt een subsidie.

* Het UZGent is het enige ziekenhuis dat onder de voogdij van de minister van onderwijs valt. Daarom kan het niet kan genieten van VIPA-subsidies. Het kreeg tijdens de vorige legislatuur toelating een omvangrijke lening af te sluiten om zijn infrastructuur te moderniseren. De jaarlijkse aflossing van die lening valt ten laste van de begroting Onderwijs en Vorming.

Er wordt ongeveer 15 000 000 euro geïnvesteerd om deze probleemdossiers op te lossen.