De feiten

Het schoolleven omvat alle activiteiten die de school organiseert, controleert of toestaat. Bij een ongeval buiten de schoolmuren gelden dus dezelfde regels als bij een ongeval erbinnen. Ook de verzekering behandelt beide gevallen op dezelfde manier.
Per schooldag gebeuren er een tiental ongevallen. De schattingen van het totaal aantal schoolongevallen lopen uiteen: van 100 tot 200 000 per jaar. (cijfers Ethias en P&V-verzekeringen)

Aansprakelijk?

Geen fout of aansprakelijkheid
Bij de meeste ongevallen is er helemaal geen sprake van een fout of nalatigheid. Slechts in 1 % van de ongevallen kan er een verantwoordelijke aangewezen worden. Ongevallen gebeuren nu eenmaal. Als een leerling op de speelplaats struikelt en een arm breekt, treft niemand schuld. Het aansprakelijkheidsregime treedt niet in werking. Afhankelijk van de situatie komt de ongevallenverzekering van de school of de ouders tussenbeide.

Toch aansprakelijk?
Leraren dragen twee soorten burgerlijke aansprakelijkheid, namelijk de algemene burgerlijke aansprakelijkheid die élke burger draagt en de specifieke burgerlijke aansprakelijkheid. Die laatste houdt in dat: 'onderwijzers aansprakelijk zijn voor de schade door de leerlingen veroorzaakt gedurende de tijd dat deze onder hun toezicht staan'. Met onderwijzers wordt bedoeld: iedereen die een opdracht uitoefent in het onderwijs: leraren, directeurs, studiemeesters …

Een leraar is pas specifiek burgerlijk aansprakelijk als volgende drie voorwaarden zijn vervuld:

• een leerling moet een fout begaan;

• er moet een verband bestaan tussen de fout en schade aan een derde of medeleerling;

• de leerling moet op het ogenblik van de feiten onder het feitelijk toezicht van de leraar staan.

Dat is bijvoorbeeld het geval als een leerling staat te drummen voor de glijbaan, waardoor een andere leerling valt en zich kwetst.

Als die drie elementen worden bewezen, wordt de leraar vermoed aansprakelijk te zijn. Maar dat vermoeden kan u weerleggen door te bewijzen dat u uw bewakingsopdracht goed heeft uitgevoerd en u het ongeval niet kon voorzien of verhinderen. Aansprakelijk gesteld worden, klinkt bedreigend, maar meestal draait het erom welke verzekeringsmaatschappij voor de kosten opdraait: die van de school of die van de ouders van de leerling. Als de maatschappijen het niet eens worden, kan dit uitdraaien op een proces.

De rechter beslist
Als er betwisting bestaat, zal de rechter oordelen – rekening houdend met de omstandigheden. Hier duikt het criterium van 'de goede huisvader' op: als u als een normaal zorgvuldig persoon heeft gehandeld, dan bent u vrij van schuld. Bewijzen dat u uw taak goed heeft uitgevoerd, is moeilijk, maar niet onoverkomelijk. De rechter aanvaardt meestal dat een leraar niet alles kan zien, volgen en verbieden. Uiteraard spelen hier de feiten en heeft de rechter het laatste woord.

De schoolpolis

Scholen hebben geen volledige verzekeringsplicht. Toch hebben ze in de praktijk meestal een gecombineerde polis, waarbij burgerlijke aansprakelijkheid, ongevallen en rechtsbijstand van leraren en leerlingen verzekerd zijn.

Burgerlijke aansprakelijkheid
De waarborg burgerlijke aansprakelijkheid geldt voor leraren en leerlingen, maar ook voor directie, ouders, vrijwilligers … Zowel materiële als lichamelijke schade wordt vergoed. De maximumbedragen verschillen van polis tot polis, maar zijn meestal ruim voldoende.

Lichamelijke ongevallen
Deze waarborg geldt enkel voor leerlingen. Als u zelf op school een been breekt, dan wordt dit gedekt door de wettelijk verplichte arbeidsongevallenverzekering. 

Rechtsbijstand
Rechtsbijstand geldt voor leraren, leerlingen, ouders … Komt het tot een proces, dan krijgt u rechtsbijstand en draait u niet zelf op voor de kosten.

Speel op zeker

Als u zich als een 'goed leraar' gedraagt, uw gezond verstand gebruikt en rekening houdt met de situatie, heeft u weinig te vrezen. Als iedereen in de school altijd op de toppen van zijn tenen zou moeten lopen uit angst om iets verkeerd te doen, wordt optimaal functioneren onmogelijk. Daarom sluit de school een verzekering af. Toch loont het de moeite om te weten welke verzekering uw school heeft afgesloten. Als u geen kopie kreeg van de polis bij uw aanwerving, vraag er dan naar. U heeft er belang bij goed geïnformeerd te zijn. .


Meer lezen?
- Gids voor leraren: enkele voorbeelden uit de praktijk over de aansprakelijkheid van leraren
http://onderwijs.vlaanderen.be/gidsvoorleraren/1indienst/praktijkvoorbeelden.htm
- SCHOOLdirect (2003-04-02): juridische aspecten van aansprakelijkheid
http://www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/BL0301/schoolongevallen_aansprakelijkheid.htm
- Concrete vragen en antwoorden in het verzekeringsdossier in Klasse
http://www.klasse.be/kvl/58/4

Publicatiedatum: 2005-01-26