Eind oktober
deelt u de eerste rapporten van het schooljaar uit. Cijfers en percentages
maken duidelijk hoe een leerling gepresteerd heeft. Of toch niet? Is een
rapport verplicht en zo ja, hoe vaak per jaar dan wel?En wat is een 'goed'
rapport?
Wat zegt de wet?
De overheid legt scholen heel weinig regels op over de
manier waarop ze leerlingen moeten beoordelen. Er zijn enkele basisregels
maar zeker geen normen. De school of inrichtende macht moet leerlingen
evalueren, maar bepaalt zelf hoe ze de kennis en vaardigheden van leerlingen
test (bijvoorbeeld via toetsen, examens, observaties …) en op basis van
welke criteria leerlingen slagen (bijvoorbeeld via een puntensysteem). Een
uitzondering daarop is de
geďntegreerde proef, waaraan leerlingen van sommige leerjaren en
onderwijsvormen van het secundair onderwijs verplicht deelnemen.
De 'evaluatiedocumenten' waarop de klassenraad zich baseert om een leerling
te beoordelen, zijn wel noodzakelijke verantwoordingsstukken, vooral voor de
leerling en de ouders. Dat kan een rapport zijn, maar ook toetsen, examens,
verslagen van gesprekken, observaties … Ook de inspectie vraagt naar deze
documenten, omdat zij noodzakelijke informatie bevatten over het bereiken
van eindtermen of het realiseren van leerplannen.
Zowel in het basis- als in het secundair onderwijs oordeelt de
(delibererende) klassenraad zelfstandig of een leerling de doelen die in het
leerplan zijn opgenomen, heeft bereikt en bijgevolg een getuigschrift
krijgt. Die leerplannen zijn op advies van de inspectie door de regering
goedgekeurd. De overheid bewaakt dus of de school 'slaagt' in haar
inspanningen en resultaten. Als dat het geval is, wordt de school in staat
geacht te oordelen of een leerling 'slaagt'.
De wet zegt dus niet of u maandelijks, driemaandelijks … een rapport moet
uitdelen aan uw leerlingen. Dat behoort tot het pedagogische project van uw
school.
Zo haalt u goede punten
Hoewel een rapport geven niet verplicht is, doen de
meeste scholen dat wel. Het is een evaluatie- en leermoment voor zowel
leraar, leerling als ouders. Een rapport geeft een totaalbeeld en kan
aanleiding zijn om een leerling voor bepaalde vakken of onderdelen van
vakken bij te werken.
De manier waarop u een rapport opstelt, weerspiegelt uw pedagogische visie
en die van de school. Welk soort leraar bent u? Vindt u cijfers, percentages
en het klasgemiddelde belangrijk? Geeft u graag een schouderklopje? Zijn
evaluaties vooral een leermoment?
Een geheim recept voor een 'goed' rapport bestaat er niet. In
'De Genietbare School' geven Marc Van Gils en Marc Mathyssen zeven tips:
- Vul het rapport niet uitsluitend met cijfers.
Cijfers en commentaar moeten samen stof geven tot informeren en
rapporteren en moeten het onderwijsproces bijsturen.
- Heel wat doelen uit de nieuwe leerplannen zijn niet
meetbaar in cijfers en vragen een andere vorm van evalueren. Maak ruimte
op het rapport om naast punten ook iets te zeggen over vaardigheden die
een leerling verworven heeft.
- Haal het klasgemiddelde uit het rapport. Het is
enkel een opkikker voor de leerlingen die erbovenuit steken. Voor een
leerling die minder goed presteert, werkt het ontmoedigend.
- Bied leerlingen een moment van zelfevaluatie aan.
Dat is een manier om leerlingen te confronteren met hun zelfbeeld en er
een juistere kijk op te krijgen. Het getuigt van respect voor de eigen
kijk van de leerling.
- Zet negatieve cijfers niet in het rood. Leerlingen
hebben daar een hekel aan. Als u toch een extra aanduiding aan negatieve
scores wil geven, onderstreep ze dan of gebruik een minder opvallende
kleur.
- Formuleer commentaar positief. Rapporten brengen bij
leerlingen en thuis heel wat teweeg. Een rapport is een leermoment. Het is
een middel en geen doel op zich. Leerlingen moeten gemotiveerd worden het
voortaan (nog) beter te doen.
- Een rapport is een communicatiemiddel tussen kind,
ouders en school. Als u vaak contact hebt met de ouders, mag een rapport
voor hen geen verrassing zijn. Geef ouders op het rapport ruimte om
bijvoorbeeld een gesprek aan te vragen.
Wat zegt het decreet basisonderwijs over het 'Getuigschrift basisonderwijs'
(art. 53 tot en met 57)?
http://www.ond.vlaanderen.be/edulex/database/document/document.asp?docid=12254#135360
Wat zegt de omzendbrief 'structuur en de organisatie van het secundair
onderwijs' over 'Evaluatie en bekrachtiging van de studies' (punt 8)?
http://www.ond.vlaanderen.be/edulex/database/document/document.asp?docid=9418#194562
Publicatiedatum: 2004-10-20
