30 juni valt dit jaar op een woensdag. In veel basisscholen is dinsdag 29 juni al de laatste schooldag voor de leerlingen. Voor veel ouders een aanleiding om in het weekend al op vakantie te vertrekken en hun – leerplichtige – kinderen mee te nemen. Staan volgende week in uw klas ook weer ettelijke banken leeg en is dat dan niet in strijd met de wet op de leerplicht?

Leerplicht betekent dat ouders de plicht hebben hun kind te laten leren. De meest gebruikelijke manier om daaraan te voldoen is een kind inschrijven in een school (thuisonderwijs is ook mogelijk). Een kind wordt leerplichtig in het kalenderjaar dat het zes jaar wordt. In de praktijk moeten leerlingen dus naar school vanaf het eerste leerjaar. Een kind van vijf dat in het eerste leerjaar zit, is leerplichtig, net als een kind dat de derde kleuterklas 'dubbelt'. Op 1 september 2004 start de leerplicht voor kinderen die geboren zijn in 1998. Er zijn voorstellen om de leerplicht te verlagen naar vijf jaar, maar voorlopig werd de leerplichtwet nog niet aangepast. De leerplicht eindigt als een leerling 18 jaar wordt of op 30 juni van het kalenderjaar waarin de leerling 18 wordt.

Ouders moeten hun kind niet alleen inschrijven, ze moeten er ook op toezien dat het regelmatig de lessen volgt. Dat geldt voor álle schooldagen van 1 september tot en met 30 juni. Uiteraard zijn er soms omstandigheden waardoor een leerling niet naar school kan. Uw directeur ziet erop toe of de spelregels gevolgd worden. Enkele hete hangijzers op een rij:

• Op reis tijdens het schooljaar?

Ouders mogen hun leerplichtig kind niet meenemen op reis buiten de schoolvakanties. De data van de schoolvakanties worden trouwens ruim op voorhand bekendgemaakt. Ouders kunnen die regel ook niet omzeilen door zelf les te geven tijdens hun vakantie. Niemand kan een afwijking op deze regel toestaan, ook de minister van onderwijs niet. Als ouders dit toch doen, is hun kind 'problematisch' afwezig.

• Afwezig wegens ziekte?

Als een kind niet naar school kan gaan, is dat meestal omdat het ziek is. In het basisonderwijs moeten ouders enkele regels volgen:
- als de leerling minder dan drie schooldagen ziek is, moeten de ouders een schriftelijke verklaring bezorgen aan de directie. Maar vanaf de vijfde korte ziekteperiode in één schooljaar is een doktersbriefje toch verplicht.
- Als de leerling meer dan drie schooldagen ziek is, moeten de ouders een doktersbriefje bezorgen aan de directie.

• Naar een begrafenis?

Er kunnen wel eens 'bijzondere omstandigheden' zijn waarom een leerling toch niet naar school kan komen. Voorbeelden hiervan zijn: een begrafenis van een familielid, voor een rechtbank verschijnen, wettelijk erkende feestdagen vieren … De ouders moeten dan een schriftelijke verantwoording indienen bij de directie. In het schoolreglement staat een overzicht van de toegelaten afwezigheden.

• Thuisblijven als straf?

Heel uitzonderlijk wordt een leerling geschorst of van school gestuurd. De directie moet dan in opvang voorzien tot de schorsing voorbij is of tot de leerling is ingeschreven in een andere school. U mag een kind ook nooit als straf naar huis sturen. 

De leerplichtwet is bedoeld om leerlingen alle kansen te geven. Voor een succesvolle schoolloopbaan moeten directies, leraren, ouders en leerlingen samenwerken. Vanaf meer dan tien halve dagen 'problematische' afwezigheid moet de school een schriftelijk begeleidingsdossier aanleggen en de afwezigheid melden aan het CLB. Dat betekent niet dat de school geen aandacht moet hebben voor élke problematische afwezigheid, ook als het slechts om een halve dag gaat. Scholen kunnen daar op verschillende manieren rond werken: afspraken in verband met afwezigheden opnemen in het schoolreglement, contact opnemen met de ouders (telefonisch, via de schoolagenda, door huisbezoek, contact met het CLB ...). Directie en leraren moeten problematische afwezigheden systematisch opvolgen. Als ouders hun kinderen herhaaldelijk niet naar school sturen, kunnen ze via de politierechtbank een geld- of gevangenisstraf opgelegd krijgen. 

Download de brochure en bekijk veelgestelde vragen op de leerplichtwebsite
http://www.ond.vlaanderen.be/leerplicht
Informatie voor leraren, scholen en ouders over afwezigheden in het basisonderwijs
http://www.ond.vlaanderen.be/basisonderwijs/scholen/afwezigheden/afwezigheden.htm